Proefopstelling Circulaire Voorraadkast

Op 17 oktober 2015 tijdens de ontmoetingsruimte ‘Aan tAfel’ van Stadslab 2050 hebben we een eerste keer de Circulaire Voorraadkast opgesteld. In de Circulaire Voorraadkast konden de bezoekers aan de hand van een vragenlijst achterhalen welke rol zij zouden opnemen in een circulair voedselsysteem: consument, prosument of gebruiker. Hierna kon men nagaan welke initiatieven uit de Circulaire Voorraadkast overeenstemmen met deze rol alsook waar ze zich bevinden in de stad Antwerpen. De meest voorkomende rol was met grote voorsprong de consument dan de gebruiker en als laatste prosument. Voor deze proefopstelling deden 16 kartonnen dozen dienst als kast en stonden wij er bij om extra uitleg te geven.

22165498508_5d534c795d_k  22166383679_94e1f851a1_k  22363912571_1426acef27_k

Voor de definitieve opstelling moet het geheel op zichzelf kunnen staan en dus zijn we opzoek naar manieren om het interactiever te maken en te digitaliseren. We zijn steeds op zoek naar partners die ons kunnen helpen met de installatie alsook locaties en/of evenementen waar de Circulaire Voorraadkast een mooi plaatsje kan krijgen.

– LV –

 

Circulaire Voorraadkast  

www.stadslab2050.be

Foto’s: CCStadslab2050

 

 

 

Expertmeeting Stedelijke Circulaire Economie in Rotterdam

In navolging van de eerste succesvolle expertmeeting rondom Stedelijke Circulaire Economie organiseerden Buro Boris en David Dooghe in samenwerking met het Rotterdamse Circularity Center, R’damse Nieuwe en Blue City 010 een nieuwe expertmeeting. In deze tweede expertmeeting werden drie toekomstperspectieven gepresenteerd, gebaseerd op de eerdere input van Rotterdamse en Antwerpse ondernemers. Samen met experts van o.a. het Circularity Center, R’dam Partners en de Gemeente Rotterdam werd ingegaan op de verschillende perspectieven en de toepasbaarheid ervan binnen de Rotterdamse context. De expertmeeting vond plaats op 22 juni 2015  in voormalig subtropisch zwemparadijs Tropicana.

DSC_3947

Stedelijke Circulaire Economie

Circulaire economie lijkt vaak een ver-van-mijn- bed-show met als doel het sluiten van enorme energie-, afval- of andere kringlopen tussen grote bedrijven in de Rotterdamse haven. Het stromendenken mist daardoor de winst aan essentiële grondstoffen die te halen is bij de consument. Vanuit lokaal ondernemerschap ontstaat er echter ook een stedelijke variant. Steeds meer jonge Rotterdamse ondernemers bieden diensten of producten gebaseerd op recyclen, delen en leasen. Wat betekent dit voor ecologische, economische, ruimtelijke en sociale structuren? Hoe kunnen Rotterdamse ondernemers bijdragen aan een sterkere circulaire economie in de stad? En wat is ervoor nodig om een stedelijke circulaire economie mainstream te maken?

Als input voor het project Stedelijke Circulaire Economie interviewden Buro Boris en David Dooghe verschillende Antwerpse en Rotterdamse circulaire ondernemers die de winst weten te halen bij de consument. Deze ondernemers zetten in op het delen of leasen van producten in plaats van kopen en/of op het valoriseren van een verborgen waarde van huishoudelijke afval. Aanvullend is er ook een eerste R’damse Nieuwe expertmeeting georganiseerd met een groep early adopter gebruikers.

Uit deze input wist het ontwerpteam de volgende drie toekomstperspectieven te destilleren:

  1. business (almost) as usual
  2. duurzaamheid als zakgeld
  3. duurzaamheid als life style.

Deze perspectieven vormden de basis voor deze expertmeeting en aan de deelnemers werd per perspectief gevraagd: Wat spreekt je het meest aan in dit perspectief? Wat zijn voorbeelden waaruit blijkt dat dit perspectief al in Rotterdam plaatsvindt (plekken, ondernemers, beleid, wetgeving)? Wat zijn voorbeelden waaruit blijkt dat dit perspectief in Rotterdam wordt tegengehouden (plekken, ondernemers, beleid, wetgeving)? Mocht dit perspectief in Rotterdam de mainstream markt gaan bepalen, wat is dan de rol van de verschillende deelnemers aan tafel?

Drie perspectieven

In het perspectief ‘Business (almost) as Usual’ blijft de stedeling een consument die de producten koopt en dan zijn afval gratis ter beschikking

stelt. Overheden stoten hun afvaltaken af en recyclagebedrijven nemen hun cruciale rol op om de keten te sluiten. Deze bedrijven zullen zich op strategische infrastructurele plekken in stedelijk regio’s gaan vestigen.

In het perspectief ‘Duurzaamheid als Zakgeld’ wordt de rol van de stedeling in het proces groter. Nog steeds zullen producten gekocht worden maar als eigenaar van het product zal men het gebruik ervan verkopen (Airbnb) alsook de materialen wanneer het product einde levensduur is (Afval Loont). Er is dus een shift van consument naar gebruiker. De ruimtelijke vertaling van dit perspectief zorgt voor markten (online/offline), werkplaatsen voor herstellingen of aanpassingen van het product, strategisch gelegen inzamelpunten en een slimme mobiliteitsplan om het transport van het (rest)product goedkoop te houden.

Bij het derde perspectief ‘Duurzaamheid als Life Style’ koopt de klant niet langer het product maar deze schaft zich gebruik van het product aan bij de leverancier (Greenwheels). De gebruiker (zelfstandig of onderdeel van een coöperatie) maakt met de producent een afspraak over het gebruik van een product (een wasmachine) of een dienst (schone kleren). De ruimtelijke effecten voor dit perspectief zijn: bijvoorbeeld door autodelen is er minder nood aan parkeerplaatsen. Dit biedt ruimte voor groen of buurtpleinen.DSC_3955

Duurzaamheid als zakgeld

Buro Boris zat mee aan tafel bij Duurzaamheid als zakgeld. De groep van deelnemers is zeer divers (ondernemer, ambtenaar, consultant, ontwerper) en dus variëren de verwachtingen van de tafel. Eerst wordt er ingegaan op de voorwaarden die moeten worden vervuld om het perspectief uit te rollen. Als eerste wordt de funfactor aangehaald: Het moet plezant zijn om afval binnen te brengen. Maar ook de financiële incentive is van belang. Mensen leveren hun afval in vanuit een milieubewustzijn, maar het financiële stimuleert om het daadwerkelijk te doen. Daarnaast moet het ook gemakkelijk zijn om het afval binnen te brengen, daarom verkiest Afval Loont locaties waar er reeds veel passage is (bijvoorbeeld nabij een supermarkt). Als laatste zal distributie van afval en producten (online shoppen, maar ook verkopen van gebruik) een prominente plaats innemen in het stedelijk weefsel.

Het Zakgeld-perspectief zorgt er voor dat de relatie tussen de consument en de producent veranderd. Een consument wordt ook producent. Het verkopen van het gebruik van goederen zal geen fulltime job zijn voor de consument, maar eerder iets voor ‘er bij’ omdat men flexibel kan werken. Maar ook het aankoopgedrag van de consument wordt beïnvloed. De consument zal andere eisen stellen aan de producten (duurzamer en robuuster), maar kan ook kiezen om een product aan te schaffen in functie van het verkoop van het gebruik.

Daarnaast zal ook de producent een verandering ondergaan. Hij zal niet uitsluitend producten verkopen maar ook diensten (reparatie ed.) verlenen. Er wordt gewezen op het potentieel van het bundelen van initiatieven in een buurtapp zodat men niet voor elk product een andere app moet raadplegen. Maar ook het fysiek bundelen van initiatieven om ze te versterken: Kringloopwinkel, Buurman, Afval Loont, Repair Café, Maakfabriek… samen op één locatie biedt veel potentieel. Ook in de woning kan het gelijkvloers op een andere manier worden ingezet (als depot en atelier) zodat de woning ook bedrijf en winkel is. Het perspectief sluit op die manier aan bij verdichting, meervoudig ruimtegebruik en voegt er een slimmer gebruik van producten aan toe.

Als bottlenecks worden de verzekeringen, de wetgeving en het vergunningenbeleid genoemd. Ze zijn niet aangepast aan of bieden geen ruimte voor nieuwe verdienmodellen. Misschien moet niet alles wettelijk worden vastgesteld en in sommige gevallen kan een kwaliteitscontrole door de gebruikers zelf gebeuren aan de hand van een real rating systeem. Als laatste moet er de nodige transparantie van kosten zijn naar de klanten toe, zodat deze een doordachte keuze kunnen maken. Hiervoor moeten externe kosten van het product worden geïnternaliseerd zodat ook de reële impact op het milieu wordt doorgerekend. Dit maakt recycling en/of upcycling competitief met eindige grondstoffen.DSC_4157

Het was een boeiende avond en samen met de Antwerpse partners zijn we een gelijkaardige workshop in Antwerpen aan het voorbereiden. Kan u hier een partner in zijn of wenst u graag uitgenodigd te worden, neem dan zeker contact met ons op!

De Circulaire Voorraadkast krijgt ondersteuning

Einde juli heeft Buro Boris het nieuws gekregen dat De Circulaire Voorraadkast een Projectsubsidie krijgt toegekend door de Vlaamse Overheid (Kunst & Erfgoed) voor het onderdeel Architectuur en Vormgeving. De Circulaire Voorraadkast is een experimenteel bouwwerk dat is opgevat als een interactieve tentoonstelling. Hiermee wil Buro Boris in samenwerking met David Dooghe de consument de mogelijkheden van een voedselstromenketen in een huis tonen en laten ontdekken. Daarnaast wil De Circulaire Voorraadkast een hefboom zijn om het debat rond de latente waarde van afval breed te voeren, zowel ruimtelijk als maatschappelijk.

Omdat we zo trots zijn, delen we graag een stukje uit het verslag van de beoordelingscommissie (en ook omdat een mooie streling is van ons ego :-))

Buro Boris engageert zich in een samenwerkingsverband rond duurzaamheid en ontwerp, voeding, economie en stedelijkheid. Dit is kenmerkend voor de werkwijze van Lieve Custers, die zich snel heeft ontpopt als expert duurzame ontwikkeling en het maatschappelijk debat errond aangaat door verschillende thema’s (en de betrokken spelers en publieken) met elkaar in verband te brengen. Lieve Custers bouwt aan een uniek parcours en engageert zich in een flexibele loopbaan. Ze heeft een veelbelovend profiel dat een solide basis kan vormen voor een sociaal en ecologisch geëngageerde praktijk, voor duidelijke ontwikkelingen rond het thema duurzaamheid inzake ontwerp, voeding, economie en stedelijkheid. De haalbaarheid van De Circulaire Voorraadkast is gegarandeerd. Het project is kleinschalig en goed omkaderd met zeer relevante partners. De Circulaire Voorraadkast verenigt een unieke combinatie van expertises die een sociaal engagement wil aangaan.  Het initiatief is zeer lokaal (situeert zich in Antwerpen), maar is daarbinnen goed verankerd met eigentijdse en innoverende partners.

Indien u ook een relevante, eigentijdse en innoverende partner van Buro Boris wil zijn, neem dan zeker contact met ons op. Wij zijn altijd op zoek naar nieuwe samenwerkingen.

– LV –

 

De Circulaire Voorraadkast

www.kunstenenerfgoed.be

 

Ruimte maken

image1

Afgelopen donderdag heeft Buro Boris samen met David Dooghe deelgenomen aan de Plandag 2015. In de sessie ‘ruimte maken’ met inspirator Joachim Declerck van Architecture Workroom Brussels vzw hebben we het onderzoek ‘stedelijke circulaire economie’ voorgesteld. We hebben de drie toekomstperspectieven toegelicht en volgende stellingen werden naar voren geschoven om het debat te voeden:

Onderzoeken naar circulaire economie zijn veelal gericht op grote stromen die door grote bedrijven worden geconsumeerd. Hierdoor is circulaire economie voor Jan Modaal een ver-van-mijn-bed-show. Het stromendenken mist daardoor de winst aan essentiële grondstoffen die te halen is bij de consument en/of gebruiker.

Een schaarste van geld en middelen zal zorgen voor het andere invulling van behoeftes door consumenten en/of gebruikers. Er is echter nog te weinig inzicht bij ontwerpers en overheden in wat de ruimtelijke gevolgen (voor- en nadelig) op de stad en stedelijke ontwikkeling van de toekomst hiervan zijn.

Evolutie is het samengaan van traditie en innovatie. Zelfs bij gelijkaardige technologische oplossingen, zal de bestaande stedelijke context (ruimte en beleid) voor een andere stedelijke uitwerking zorgen. De toekomst is misschien niet zo zeer meer maakbaar, maar er kan wel nog een richting worden gegeven door ontwerpers en overheden.

In de reacties werd er geduid op de interessante insteek om de circulaire economie vanuit een ruimtelijk standpunt te bekijken en na te gaan wat de mogelijke nadelen kunnen zijn. Er zal zich niet één model doorzetten, maar steeds een combinatie. Maar het uit elkaar trekken ervan helpt om ze helder te stellen. Het sociale aspect is niet onbelangrijk. Enerzijds zullen er altijd groepen zijn die extra ondersteuning vragen om ze te kunnen mee te nemen in het verhaal. Anderzijds biedt de maakinstrudrie (gekoppeld aan recyclage en herstellen) werkgelegenheid aan kortgeschoolde stedelingen.

– LV –

 

Stedelijke Circulaire Economie

plandag2015.net

www.architectureworkroom.eu

De gedeelde keuken Chez Nous

Chez Nous is een initiatief van Buro Boris en Bitter Zoet in Antwerpen. Chez Nous is een gedeelde keuken waar je gerechten, kennis en materiaal deelt. Het is een ontmoetingsplek met een goed uitgeruste en inspirerende keuken. Iedereen met een hongertje kan er terecht: koken en eten in compagnie, een feest geven voor vrienden en familie of gewoon de voeten onder tafel schuiven.

Chez Nous werd ingediend voor de oproep ‘Radicale Vernieuwers’ van De Standaard.

– LV –

 

Gedeelde Keuken

www.radicalevernieuwers.be

bitterzoetchocolade.be

stadslab2050.be

 

Stedelijk Metabolisme

Samen met Gitzwart heeft Buro Boris zich kandidaat gesteld als curator voor het auditorium 15-16 van Stad en Architectuur. We zijn helaas niet geselecteerd, maar ons voorstel werd wel gesmaakt door de jury. Het ingediende voorstel kan u terugvinden onder projecten. Indien ons voorstel u kan inspireren, willen we zeker bekijken hoe we hier samen een gerealiseerd project van kunnen maken.

– LV –

 

Stedelijk Metabolisme

gitzwart.com

www.stadenarchitectuur.be

Wie maakt Nederland?

Wie maakt Nederland?

2015 is ‘jaar van de ruimte’ in Nederland. Hiervoor wordt er een maatschappelijke, politieke en professionele debat over de ruimtelijke toekomst van Nederland gevoerd. De website wiemaaktnederland.nl speelt hierin een belangrijke rol. Via deze website wil men personen en organisaties enthousiast maken om zich aan te sluiten en om de eigen media en evenementen in 2015 in het teken van Wie Maakt Nederland in te zetten. Op die manier worden zoveel mogelijk geïnteresseerde bereikt en komt het debat op alle niveaus tot zijn recht.

In totaal worden er 12 opgaves voor de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland onderzocht. Elke maand wordt er ingegaan op enkele projecten die met deze opgave verbonden zijn. In februari was ‘Sluit Kringlopen’ de opgave van de maand. Met enige trots kan Buro Boris melden dat het project over stedelijke circulaire economie is geselecteerd. Het project werd aan de hand van een mooi artikel in de spotlights gezet!

– LV –

 

Stedelijke Circulaire Economie

wiemaaktnederland.nl

Buro Boris circuleert in Buenos Aires

Om  in Patagonië te geraken kan je niet om Buenos Aires heen. Omdat dit geen reisblog is, ga ik hier niet mijn ervaringen vertellen.
Maar op onze laatste dag van de reis ben ik wel dit artikel tegen gekomen.

IMG_441893088

Mijn Spaans is al even goed als de kwaliteit van de foto, maar de boodschap heb ik wel begrepen. Ook in Buenos Aires doet de deeleconomie zijn intreden. Van auto- en fietsdelen tot de Argentijnse variant van Thuis Afgehaald. Ook hier groeit de stedelijke circulaire economie.

En ook Boris is gekend in Buenos Aires. Helaas was de club niet open dus we moeten nog eens terug!

boris_club_de_jazz-ypf-beneficio-seviclub

– LV –

Patagonia

Buro Boris is op field trip geweest. De laatste weken was ik in Argentinië en meer bepaald in Patagonië.
Patagonië is niet alleen wondermooie fauna en flora, bergen, pinguïns, gletsjers, maar ook Patagonia; het merk.
Toen we een aantal jaren geleden voor de eerste keer een échte reis gingen maken, zo één waarbij je eens wat langer weg blijft en een rugzak meesleurt, heeft Buro Boris zich een mooie hoodie van Patagonia aangeschaft.

image1

Vanaf de start is dit mijn reisbuddy geworden en mocht ie mij al vergezellen naar Mexico, Peru, Vietnam, Cambodja, Schotland, Andalucië, … en nu dus ook Argentinië.
Ondertussen weet ik ook dat Patagonia staat voor circulaire economie. Ze hebben geleerd hoe ze van plastic flessen een fleece kunnen maken en ook hoe je van een fleece een fleece kan maken.
Ze zetten in op MVO en maken hun productieketen transparant. Maar je kan er ook een handleiding downloaden om je kleren te repareren (voor moest mijn hoodie het ooit laten afweten) of je kan er jouw verhaal kwijt op de worn wear blog (misschien nog een ideetje?). Bij Patagonia gaat het dus ook over ‘the responsible economy’, over de rol die je als gebruiker speelt.

1105x622_TREessay2

– LV –

 

www.patagonia.com

Zo kan het dus ook: out of the box, into the circle

DSC_0440 DSC_0442 DSC_0443

Circulaire economie in de architectuur: de circulaire stad.

In de gouden editie van Kwintessens gaat Leen Creve in gesprek met Jan Leyssens van Plan C over circulaire economie in de Vlaamse mode-, design- en architectuurwereld. Het onderzoek ‘van consumptiemaatschappij naar gebruikersmaatschappij’ van Buro Boris staat er naast initiatieven van Rotor, Ecover, Philips, iFixit en ffi. In het artikel wijst Jan Leyssens er op dat wanneer je in een circulaire economie dichter naar de consument toe gaat, hoe meer relationele energie je erin moet steken. En dat de kracht van circulaire economie hem zit in de community. Bij traditionele economie concurreer je door prijs en kwaliteit. In circulaire economie concurreer je door cultuur en de connectie met je klant. Dat is het schaalniveau waarop ons onderzoek zich situeert: wanneer verandert een consument in een gebruiker? En hoe ziet de stad er uit als circulaire economie mainstream wordt? Wat is die community? Waar situeert die zich?

In januari 2015 start het onderzoek dat één jaar zal duren.

– LV –

 

Stedelijke Circulaire Economie

www.kwintessenstijdschrift.be

www.plan-c.eu