19_binnengebied

Een andere kijk op Linkeroever: een onderzoek naar alledaagse stedenbouw in de stadswijk Linkeroever

De masterproef is een onderzoek naar de alledaagse stedenbouw van Linkeroever. Linkeroever is gelegen in het westelijk deel van de stad Antwerpen. Eind 19e eeuw is heel het gebied opgehoogd met enkele meters Scheldezand. Hierdoor is de morfologische structuur niet organisch gegroeid vanuit een historische kern, maar is het resultaat van verschillende plannen die allen slechts gedeeltelijk zijn uitgevoerd op een raster van brede infrastructuren. De ontwikkelingen binnen dit raster vormen geen geheel, maar zijn een staalkaart van naoorlogse ontwikkelingsmogelijkheden omgeven door een veelheid aan open ruimte. Na het opspuiten is er zich samen met de gebouwde structuur ook een nieuw sociaal weefsel gaan nestelen. De huisvestingspolitiek die werd gevoerd, had als gevolg dat dit nieuw sociaal weefsel gerelateerd is aan de morfologische structuur waarvan het echter minder zichtbaar is welke transformaties zich hebben voorgedaan in de afgelopen vijftig tot zestig jaar.

Het doel van dit onderzoek is om een genuanceerd beeld te scheppen van het alledaagse leven en zo het sociale aspect mee te nemen in het visievormingsproces voor de toekomstige transformatie van Linkeroever dat momenteel door de Antwerpse stadsbouwmeester wordt opgezet. Het alledaagse wordt hierin breed opgevat en gaat over de plaatsen die frequent bezocht worden, die een bepaalde betekenis hebben, maar ook over de appreciaties ten aanzien van het leven op Linkeroever. Een alledaagse stedenbouw is dus gelieerd aan de manier waarop verschillende levenswijzen in een bepaald gebied zijn georganiseerd (Reijndorp, A., 2004).

Het onderzoek is tweeledig. Het gaat enerzijds over wat de alledaagse steden- bouw precies is en anderzijds over de methodologie die wordt toegepast om deze in kaart te brengen. Dit gebeurt door zowel kwantitatieve als kwalitatieve onderzoeksmethodes toe te passen: de omgevingsanalyse die als basis dient voor de statistische kaarten, de digitale bevraging die als basis dient voor de thematische kaarten en de wandelende interviews die als basis dienen voor de persoonlijke en ruimtelijke kaarten. De omgevingsanalyse en de digitale bevraging zijn bestaande data die worden verwerkt. De wandelende interviews zijn uitgevoerd in het kader van dit onderzoek en vormen het hoofd- aandeel van de empirie. In totaal zijn er dertien wandelende interviews uitgevoerd. Deze zijn vertaald naar persoonlijke en ruimtelijke kaarten door middel van een ‘leesrooster’ met dertien ruimtelijke typologieën.

In het onderzoek wordt de concentratie van allochtone bevolking in Europark bevestigd, maar ook dat de diversiteit in de andere deelgebieden toeneemt, zoals in Amelinckx. Er is een generatiewissel bezig: oudere bewoners verlaten hun woningen en de jonge gezinnen nemen er hun intrek. De tewerkstellingsmogelijkheden zijn gerelateerd aan de aanwezige voorzieningen (horeca, winkels, woon- zorgcentrum, scholen, buurtsecretariaat …). De clubruimtes gericht op kinderen uit meer sociaal kwetsbare milieus hebben een bredere werking die inspeelt op deze kwetsbare positie. De open en groene ruimten zouden er toe kunnen leiden dat er in de gebieden met sociale hoogbouw minder problemen zijn dan dat men zou verwachten op basis van de socio- demografische cijfers. De natuurlijke ruimten aan de westzijde van Linkeroever zijn gekend maar worden niet door iedereen bezocht, dit in tegenstelling tot de Scheldeboord. De veelheid aan clubruimtes met een bovenlokale uitstraling (zeescouts, jacht- clubs, …) zorgen ervoor dat delen van de Scheldeboord geprivatiseerd zijn. De Charles de Costerlaan is een mentale en fysieke barrière tussen de noord- en zuidzijde. Ook hoogbouw is een belangrijk onderdeel van de morfologische structuur en er wordt dan ook veelvuldig naar verwezen, veelal in clichés. De populairste modi om naar rechteroever te gaan zijn de fiets, te voet en met de tram, gevolgd door de buslijn 36. De infrastructuurwerken in het kader van Oosterweel zullen er volgens een aantal respondenten toe leiden dat Linkeroever zich zal isoleren ten opzichte van zijn omgeving. De milieubelasting door de snelweg (geluidshinder en ondermaatse lucht- kwaliteit) wordt het meest vernoemd in relatie tot Regatta. De bewoner uit de wijk onderschrijft dit maar zegt ook dat het tramgeluid storender is. Het Frederik van Eedenplein blijkt een deelgebied te zijn waar veel personen komen, maar vooral omwille van de strategische ligging voor de ontsluiting van Linkeroever. Door de ligging van de plein op de as van de drie bestaande centraliteiten is er de potentie om hier een centraliteit uit te bouwen met een bovenlokale functie.

Ten slotte kan er worden gesteld dat de stedelijkheid van Linkeroever niet eenduidig is te definiëren is. Het gebied heeft een hybride vorm van stedelijkheid: dorp en stad bestaan er naast elkaar. Dit hybride karakter vormt mee de identiteit van Linkeroever, misschien nog meer dan het vakantiegevoel aan de Plage en de open ruimte waar iedereen zoveel belang aan hecht. Een strategische ontwikkelingsvisie gaat interveniëren in deze hybride structuur. Binnen deze visie moet er gezocht worden naar een nieuw compromis tussen beide, waarbij geen van beide de ruimte echter mag verlaten.

Het volledige onderzoek kunt u opvragen door een mail te sturen naar info@buroboris.be.