…naar een productief en circulair polderlandschap

Het project “productief en circulair polderlandschap” is aangevat vanuit een heldere opgave: ontwikkel een strategie om een open ruimte gebied te behouden en te versterken zonder dat er in de eerste plaats wordt gekeken naar de overheid.

Het gebied waarvoor deze strategie is ontwikkeld is een polderlandschap dat de zuidelijke rand
van de stad Oostende vormt en deels gelegen is in de stad Gistel en Oudenburg. Dit historisch gevormd polderlandschap is tot op heden redelijk ongeschonden gebleven, maar ligt er identiteitsloos bij.

Het gebied staat onder druk: enerzijds is er de verstedelijking die weegt op de open ruimte
en anderzijds is er de lage rendabiliteit van de landbouw. Terwijl het net de landbouw is die er door de jaren heen heeft voor gezorgd dat het gebied zijn openheid heeft kunnen bewaren. Daarom is er expliciet voor gekozen om een strategie op te zetten die vertrekt vanuit de landbouw. De strategie bestaat uit twee sporen: een ruimtelijke optimalisatie door middel van een ruilverkaveling en een optimalisatie van de landbouwactiviteiten door het vormen van een boerencoalitie. Deze boerencoalitie richt zich op verkorten van de keten van de landbouwproducten, het valoriseren van afvalstromen door productie van biomassa en de ontwikkeling van een gebiedsgerichte beheersvisie.

De boerencoalitie is een cvba met een projectcoördinator die enerzijds de verschillende werkgroepen aanstuurt en anderzijds terugkoppelt met de stuurgroep. Er wordt van een gefaseerde implementatie van de verschillende onderdelen uitgegaan.

Als laatste wordt er specifiek voor de stad Oostende de beleidsaanbeveling meegegeven dat de oprichting van de boerencoalitie een startpunt kan zijn voor de uitwerking van de voedselstrategie “Oogstende, vers van land en zee” die de verschillende voedselinitiatieven binnen de stad faciliteert alsook om hiervoor een projectleider aan te stellen.

Het volledige rapport kan u hier downloaden

Schermafbeelding 2017-05-24 om 12.30.12

– LV –

productief en circulair polderlandschap

publicatie Stedelijke Circulaire Economie online

Met veel genoegen kunnen we u mededelen dat het eerste grote deel van het onderzoek Stedelijke Circulaire Economie van David Dooghe samen met Buro Boris is afgerond! Van het onderzoek is een digitale publicatie samengesteld, die u hier kan bekijken en downloaden.
In het onderzoek zijn de ruimtelijk effecten van de drie scenario’s (Business Almoust as Usual, Duurzaamheid als Zakgeld, Duurzaamheid als Life Style) in kaart gebracht, dit zowel voor Rotterdam als Antwerpen en zowel op stedelijk, wijk- als buurtniveau. De conclusies uit het onderzoek hebben we uitgewerkt in een stedelijk paspoort.  Daarnaast hebben we ook door middel van een kunstinstallatie (de Circulaire Voorraadkast) de drie scenario’s vanuit een voedselperspectief bij Antwerpse consumenten getest en zijn met hen hierover in gesprek gegaan.
De publicatie betekent geenszins een eindpunt, maar moet worden gezien als exploratie van wat de scenario’s voor een stedelijk gebied betekenen.
We denken ondertussen na over wat we met de resultaten kunnen gaan doen en zijn specifiek op zoek naar concrete cases om het onderzoek verder te verfijnen.
Indien u hierin een opgave ziet, horen wij graag van u.
-LV-

IABR expert meeting: The value of the public space

On the 10th of the June organized Buro Boris together with David Dooghe an expert meeting on the IABR in Rotterdam on the value of the public space.

13385760_1744240742520732_1484203617_n

This expert meeting focused on two central questions:

1_The amount of entrepreneurs that develops new products or services, from a circular economy perspective, increases. If these entrepreneurs no longer will be a niche, but will form a mainstream market, what will be the effect on the city and more specific its public space?

2_During this expert meeting were three scenarios of an Urban Circular Economy in the city and their effects on the public space presented. These scenarios were furthermore used to debate the case study BlueCity: What are the challenges and opportunities of opening up the former Tropicana building for the public?

13388553_517464801790050_1009994839_n(1)

During the expert meeting were some interesting new insights evoked which will be very useful to work further on.

The report of the expert meeting can be read here.

-LV-

Landschapspark Polders van Oostende

keignaert_grotebomen

Verder bouwend op de analyse van het polderdorp Zandvoorde, werd er in de tweede semester een masterplan uitgewerkt. Het studiegebied werd verruimd en bestaat uit drie polders die ten zuiden van de stad Oostende zijn gelegen. Het is een groot open ruimte gebied waarin de geïsoleerde dorpskern van Zandvoorde een uitzondering vormt. Het poldergebied ligt er vandaag relatief ongeschonden, maar identiteitsloos bij.

Het landschapspark Polders van Oostende is opgebouwd uit drie landschappen met telkens een eigen karakter en verenigd deze drie landschappen tot een uniek gebied.De Snaaskerkse Polder is een zogenaamde ‘droogmakerij’ en wordt dus gekenmerkt door het orthogonale grid van polderwegen. Het gebied van de Keignaert Polder wordt als het ware doorkliefd met een krekenstructuur. Deze kreken samen met de rietkragen bakenen een grillig patroon van gras- en weilanden af. De Zwaanhoek heeft de kenmerkende structuur van een oudlandpolder: een fijnmazig waternetwerk, verschillende poelen en het bijzondere microreliëf.

Daarnaast bestaat het landschapspark ook uit vier ‘lagen’: landschap, water, landbouw en recreatie. Deze vier lagen zijn in de huidige toestand al latent aanwezig. In het masterplan worden de structuren van deze lagen versterkt zodat het landschap meer leesbaar wordt en de landschappelijke waarde van het gebied wordt verhoogd. Op die manier ontstaat er een transformatie van een ongekend achterland naar ruimtelijk interessant landschapspark.

groene62

– LV –

 

Polders van Oostende

Time Path

Schermafbeelding 2016-06-30 om 13.26.54 Schermafbeelding 2016-06-30 om 13.27.02
Schermafbeelding 2016-06-30 om 13.27.09 Schermafbeelding 2016-06-30 om 13.27.16

Time Path is de inzending voor de ontwerpwedstrijd ‘the city of Ostend calls urban designers to the beach’ die door de stad Oostende begin 2016 werd georganiseerd. In de wedstrijd werd er gevraagd om na te denken over een innovatieve infrastructuur en beeldkwaliteit die overeenstemt met een hedendaagse kustbeleving buiten het klassieke toeristisch seizoen.

Dit was ons antwoord:

Our ambition with the ‘Time Path’ is to get into the spirit of Leopold II on the one hand by highlighting important sights on the city or draw attention to majestic buildings. On the other hand we complete the Green Ribbon as a continuous route. For this we create a toolbox of different kinds of paths situated at the beach. These paths we call the ‘gradient path’ where a wide variety of context, feelings and vista’s will pass by.

Another structuring entity that forms the coastal line of Ostend are the apartment buildings. Especially the shadows they cast during daytime, are a major factor on how the environment of the boulevards feels like. Both in temperature, light and subjective manners of the users. In our design we will work with these shadows. We also work with the concept of ‘giving back what is taken during daytime’. At different points within our pathways we create ‘view points’. At these viewpoints we create a beacon of light that high- lights this area during night. Since days are short midwinter, we can fully benefit of this.

Deze inzending is een samenwerking tussen Buro Boris, Jasmien Smets en Quiryn Kaasschieter.

– LV –

 

 the city of Ostend calls urban designers to the beach

Time Path

 

Zandvoorde

Het eerste deel van de masteropleiding ruimtelijke planning en stedenbouw die ik aan de Universiteit Antwerpen volg, bestaat uit de analyse van Zandvoorde een deelgemeente van de stad Oostende.

Zandvoorde is een historisch gegroeide enclave, gelegen op een zandrug en omgeven door twee beschermde natuurgebieden: de Keignaert en de Zwaanhoek. Dit voormalige boerendorp is eerst geëvolueerd naar arbeidersdorp om vervolgens zijn huidige vorm als woondorp aan te nemen. In tegenstelling tot diverse bevolkingssamenstelling en vergrijzing in Oostende, is er in Zandvoorde voornamelijke een homogene (blanke) bevolking bestaande uit gezinnen. Het stereotiepe beeld van ‘verkavelings Vlaanderen’ is nooit ver weg. Bovendien heeft het dorp zich met der tijd afgekeerd van het mooie landschap dat het omringd. Dit landschap dat ook een zware druk uitoefent op de landbouw terwijl dit altijd een belangrijk onderdeel heeft uitgemaakt van de ecologie en economie. Deze analyse heeft geleid tot twee opdrachten voor Zandvoorde: ‘kralensnoer van kernen’ en ‘voedsel verbindt’.

Schermafbeelding 2016-01-15 om 23.26.17

Meer informatie en het volledige rapport kan u vinden onder projecten. En we kijken al uit naar de effectieve ontwerpopgave voor Zandvoorde die we in de tweede semester gaan uitvoeren!

– LV –

 

Zandvoorde

De eerste gedeelde keuken

Op 21 oktober 2015 was het zo ver: de eerste gedeelde keuken! De eerste Amador! Twee dames zijn met Isabelle mee de groenten uit de grond gaan trekken bij bioboer Bart van de samentuin De VeldstraatZoersel en de bloemen en kruiden gaan selecteren bij kwekerij Sanguisorba.

12178165_10153788347124905_1056031248_n12179559_10153788347104905_2126652294_n12177956_10153788347134905_161962602_n12179947_10153788347119905_597943788_n

Aanvullend hebben we op voorhand boodschappen gedaan bij het Biohofke. En daarna was het tijd voor het fijnere snijwerk en hebben de mannen het team vervoegd. Het was een gezellige bedoening, geen stress, iedereen deed waar zij/hij zin in had, maar we deden het vooral samen.

12170560_10153788347099905_1004406052_n804645_10153788347094905_489706755_n

Om 19u vielen de eerste ‘hongerige magen’ binnen voor een aperitief. Het hapje van ‘aardse schijfjes’ was overheerlijk en de bloemen waren prachtig en lekker!

12178989_10153788347144905_1500067025_n

Het brood erbij was van bij bakker Aldo, die net als Amador voor het eerst zijn deuren opende. Vervolgens toverde het top team van Isabelle een winterse risotto te voorschijn die al minstens even lekker was. Op het einde waren er nog een paar porties over die we met veel plezier hebben meegegeven aan de gasten opdat ze ook nog de dag erna tijdens de lunch konden genieten van al dat lekkers.

10526629_10153788347114905_706901340_n

Als laatste willen we nog de dames van September.Lokaal bedanken voor de fantastische locatie en de goede zorgen. Amador was geslaagd: we hebben mensen leren kennis maken met lokale voedselproductie, een inspiratievol vegetarisch gerecht klaargemaakt, getracht zo weinig mogelijk afval te creëren, iedereen een gezellige en onthaaste avond bezorgd en dat gedeeld door iedereen.

– LV –

 

Gedeelde keuken

Facebookpagina Amador

De VeldstraatZoersel

Sanguisorba

Biohofke

Bakker Aldo

September.Lokaal

Proefopstelling Circulaire Voorraadkast

Op 17 oktober 2015 tijdens de ontmoetingsruimte ‘Aan tAfel’ van Stadslab 2050 hebben we een eerste keer de Circulaire Voorraadkast opgesteld. In de Circulaire Voorraadkast konden de bezoekers aan de hand van een vragenlijst achterhalen welke rol zij zouden opnemen in een circulair voedselsysteem: consument, prosument of gebruiker. Hierna kon men nagaan welke initiatieven uit de Circulaire Voorraadkast overeenstemmen met deze rol alsook waar ze zich bevinden in de stad Antwerpen. De meest voorkomende rol was met grote voorsprong de consument dan de gebruiker en als laatste prosument. Voor deze proefopstelling deden 16 kartonnen dozen dienst als kast en stonden wij er bij om extra uitleg te geven.

22165498508_5d534c795d_k  22166383679_94e1f851a1_k  22363912571_1426acef27_k

Voor de definitieve opstelling moet het geheel op zichzelf kunnen staan en dus zijn we opzoek naar manieren om het interactiever te maken en te digitaliseren. We zijn steeds op zoek naar partners die ons kunnen helpen met de installatie alsook locaties en/of evenementen waar de Circulaire Voorraadkast een mooi plaatsje kan krijgen.

– LV –

 

Circulaire Voorraadkast  

www.stadslab2050.be

Foto’s: CCStadslab2050

 

 

 

Expertmeeting Stedelijke Circulaire Economie in Rotterdam

In navolging van de eerste succesvolle expertmeeting rondom Stedelijke Circulaire Economie organiseerden Buro Boris en David Dooghe in samenwerking met het Rotterdamse Circularity Center, R’damse Nieuwe en Blue City 010 een nieuwe expertmeeting. In deze tweede expertmeeting werden drie toekomstperspectieven gepresenteerd, gebaseerd op de eerdere input van Rotterdamse en Antwerpse ondernemers. Samen met experts van o.a. het Circularity Center, R’dam Partners en de Gemeente Rotterdam werd ingegaan op de verschillende perspectieven en de toepasbaarheid ervan binnen de Rotterdamse context. De expertmeeting vond plaats op 22 juni 2015  in voormalig subtropisch zwemparadijs Tropicana.

DSC_3947

Stedelijke Circulaire Economie

Circulaire economie lijkt vaak een ver-van-mijn- bed-show met als doel het sluiten van enorme energie-, afval- of andere kringlopen tussen grote bedrijven in de Rotterdamse haven. Het stromendenken mist daardoor de winst aan essentiële grondstoffen die te halen is bij de consument. Vanuit lokaal ondernemerschap ontstaat er echter ook een stedelijke variant. Steeds meer jonge Rotterdamse ondernemers bieden diensten of producten gebaseerd op recyclen, delen en leasen. Wat betekent dit voor ecologische, economische, ruimtelijke en sociale structuren? Hoe kunnen Rotterdamse ondernemers bijdragen aan een sterkere circulaire economie in de stad? En wat is ervoor nodig om een stedelijke circulaire economie mainstream te maken?

Als input voor het project Stedelijke Circulaire Economie interviewden Buro Boris en David Dooghe verschillende Antwerpse en Rotterdamse circulaire ondernemers die de winst weten te halen bij de consument. Deze ondernemers zetten in op het delen of leasen van producten in plaats van kopen en/of op het valoriseren van een verborgen waarde van huishoudelijke afval. Aanvullend is er ook een eerste R’damse Nieuwe expertmeeting georganiseerd met een groep early adopter gebruikers.

Uit deze input wist het ontwerpteam de volgende drie toekomstperspectieven te destilleren:

  1. business (almost) as usual
  2. duurzaamheid als zakgeld
  3. duurzaamheid als life style.

Deze perspectieven vormden de basis voor deze expertmeeting en aan de deelnemers werd per perspectief gevraagd: Wat spreekt je het meest aan in dit perspectief? Wat zijn voorbeelden waaruit blijkt dat dit perspectief al in Rotterdam plaatsvindt (plekken, ondernemers, beleid, wetgeving)? Wat zijn voorbeelden waaruit blijkt dat dit perspectief in Rotterdam wordt tegengehouden (plekken, ondernemers, beleid, wetgeving)? Mocht dit perspectief in Rotterdam de mainstream markt gaan bepalen, wat is dan de rol van de verschillende deelnemers aan tafel?

Drie perspectieven

In het perspectief ‘Business (almost) as Usual’ blijft de stedeling een consument die de producten koopt en dan zijn afval gratis ter beschikking

stelt. Overheden stoten hun afvaltaken af en recyclagebedrijven nemen hun cruciale rol op om de keten te sluiten. Deze bedrijven zullen zich op strategische infrastructurele plekken in stedelijk regio’s gaan vestigen.

In het perspectief ‘Duurzaamheid als Zakgeld’ wordt de rol van de stedeling in het proces groter. Nog steeds zullen producten gekocht worden maar als eigenaar van het product zal men het gebruik ervan verkopen (Airbnb) alsook de materialen wanneer het product einde levensduur is (Afval Loont). Er is dus een shift van consument naar gebruiker. De ruimtelijke vertaling van dit perspectief zorgt voor markten (online/offline), werkplaatsen voor herstellingen of aanpassingen van het product, strategisch gelegen inzamelpunten en een slimme mobiliteitsplan om het transport van het (rest)product goedkoop te houden.

Bij het derde perspectief ‘Duurzaamheid als Life Style’ koopt de klant niet langer het product maar deze schaft zich gebruik van het product aan bij de leverancier (Greenwheels). De gebruiker (zelfstandig of onderdeel van een coöperatie) maakt met de producent een afspraak over het gebruik van een product (een wasmachine) of een dienst (schone kleren). De ruimtelijke effecten voor dit perspectief zijn: bijvoorbeeld door autodelen is er minder nood aan parkeerplaatsen. Dit biedt ruimte voor groen of buurtpleinen.DSC_3955

Duurzaamheid als zakgeld

Buro Boris zat mee aan tafel bij Duurzaamheid als zakgeld. De groep van deelnemers is zeer divers (ondernemer, ambtenaar, consultant, ontwerper) en dus variëren de verwachtingen van de tafel. Eerst wordt er ingegaan op de voorwaarden die moeten worden vervuld om het perspectief uit te rollen. Als eerste wordt de funfactor aangehaald: Het moet plezant zijn om afval binnen te brengen. Maar ook de financiële incentive is van belang. Mensen leveren hun afval in vanuit een milieubewustzijn, maar het financiële stimuleert om het daadwerkelijk te doen. Daarnaast moet het ook gemakkelijk zijn om het afval binnen te brengen, daarom verkiest Afval Loont locaties waar er reeds veel passage is (bijvoorbeeld nabij een supermarkt). Als laatste zal distributie van afval en producten (online shoppen, maar ook verkopen van gebruik) een prominente plaats innemen in het stedelijk weefsel.

Het Zakgeld-perspectief zorgt er voor dat de relatie tussen de consument en de producent veranderd. Een consument wordt ook producent. Het verkopen van het gebruik van goederen zal geen fulltime job zijn voor de consument, maar eerder iets voor ‘er bij’ omdat men flexibel kan werken. Maar ook het aankoopgedrag van de consument wordt beïnvloed. De consument zal andere eisen stellen aan de producten (duurzamer en robuuster), maar kan ook kiezen om een product aan te schaffen in functie van het verkoop van het gebruik.

Daarnaast zal ook de producent een verandering ondergaan. Hij zal niet uitsluitend producten verkopen maar ook diensten (reparatie ed.) verlenen. Er wordt gewezen op het potentieel van het bundelen van initiatieven in een buurtapp zodat men niet voor elk product een andere app moet raadplegen. Maar ook het fysiek bundelen van initiatieven om ze te versterken: Kringloopwinkel, Buurman, Afval Loont, Repair Café, Maakfabriek… samen op één locatie biedt veel potentieel. Ook in de woning kan het gelijkvloers op een andere manier worden ingezet (als depot en atelier) zodat de woning ook bedrijf en winkel is. Het perspectief sluit op die manier aan bij verdichting, meervoudig ruimtegebruik en voegt er een slimmer gebruik van producten aan toe.

Als bottlenecks worden de verzekeringen, de wetgeving en het vergunningenbeleid genoemd. Ze zijn niet aangepast aan of bieden geen ruimte voor nieuwe verdienmodellen. Misschien moet niet alles wettelijk worden vastgesteld en in sommige gevallen kan een kwaliteitscontrole door de gebruikers zelf gebeuren aan de hand van een real rating systeem. Als laatste moet er de nodige transparantie van kosten zijn naar de klanten toe, zodat deze een doordachte keuze kunnen maken. Hiervoor moeten externe kosten van het product worden geïnternaliseerd zodat ook de reële impact op het milieu wordt doorgerekend. Dit maakt recycling en/of upcycling competitief met eindige grondstoffen.DSC_4157

Het was een boeiende avond en samen met de Antwerpse partners zijn we een gelijkaardige workshop in Antwerpen aan het voorbereiden. Kan u hier een partner in zijn of wenst u graag uitgenodigd te worden, neem dan zeker contact met ons op!

De Circulaire Voorraadkast krijgt ondersteuning

Einde juli heeft Buro Boris het nieuws gekregen dat De Circulaire Voorraadkast een Projectsubsidie krijgt toegekend door de Vlaamse Overheid (Kunst & Erfgoed) voor het onderdeel Architectuur en Vormgeving. De Circulaire Voorraadkast is een experimenteel bouwwerk dat is opgevat als een interactieve tentoonstelling. Hiermee wil Buro Boris in samenwerking met David Dooghe de consument de mogelijkheden van een voedselstromenketen in een huis tonen en laten ontdekken. Daarnaast wil De Circulaire Voorraadkast een hefboom zijn om het debat rond de latente waarde van afval breed te voeren, zowel ruimtelijk als maatschappelijk.

Omdat we zo trots zijn, delen we graag een stukje uit het verslag van de beoordelingscommissie (en ook omdat een mooie streling is van ons ego :-))

Buro Boris engageert zich in een samenwerkingsverband rond duurzaamheid en ontwerp, voeding, economie en stedelijkheid. Dit is kenmerkend voor de werkwijze van Lieve Custers, die zich snel heeft ontpopt als expert duurzame ontwikkeling en het maatschappelijk debat errond aangaat door verschillende thema’s (en de betrokken spelers en publieken) met elkaar in verband te brengen. Lieve Custers bouwt aan een uniek parcours en engageert zich in een flexibele loopbaan. Ze heeft een veelbelovend profiel dat een solide basis kan vormen voor een sociaal en ecologisch geëngageerde praktijk, voor duidelijke ontwikkelingen rond het thema duurzaamheid inzake ontwerp, voeding, economie en stedelijkheid. De haalbaarheid van De Circulaire Voorraadkast is gegarandeerd. Het project is kleinschalig en goed omkaderd met zeer relevante partners. De Circulaire Voorraadkast verenigt een unieke combinatie van expertises die een sociaal engagement wil aangaan.  Het initiatief is zeer lokaal (situeert zich in Antwerpen), maar is daarbinnen goed verankerd met eigentijdse en innoverende partners.

Indien u ook een relevante, eigentijdse en innoverende partner van Buro Boris wil zijn, neem dan zeker contact met ons op. Wij zijn altijd op zoek naar nieuwe samenwerkingen.

– LV –

 

De Circulaire Voorraadkast

www.kunstenenerfgoed.be